Profilaktyka zdrowotna

 

Profilaktyka zdrowia obejmuje szereg działań zapobiegających chorobom, dzięki ich wczesnemu wykryciu i leczeniu oraz utrwalaniu prawidłowych wzorców zdrowego stylu życia. Profilaktyka zdrowotna przynosi największe korzyści w prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu dzieci i młodzieży, ponieważ zapobiega zaburzeniom we wszystkich strefach zdrowia organizmu.

 

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) pod pojęciem zdrowia kryje się całkowity dobrostan człowieka (psychiczny, fizyczny i społeczny). Definicja zaproponowana przez WHO wychodzi zatem poza brak choroby czy innych niedomagań.

Obecnie, medycyna polega nie tylko na leczeniu stanów chorobowych lecz również przeciwdziałaniu ich wystąpieniu

Bez wątpienia każdy człowiek we wszystkich okresach życia powinien dbać o swoje zdrowie.

  • chronić je i utrzymywać – czyli zapobiegać chorobom – koniecznie wykonywać badania profilaktyczne i stosować reguły prozdrowotne,
  • doskonalić – umacniać i zwiększać jego potencjał – a to jest już promocja zdrowia,
  • przywracać –  tzn. w przypadku choroby – leczyć i rehabilitować.

W samej profilaktyce zdrowotnej wyróżniamy następujące fazy:

  • Profilaktyka wczesna – mająca na celu utrwalenie prawidłowych wzorców zdrowego stylu życia i zapobieganie szerzeniu się niekorzystnych wzorców zachowań, w odniesieniu do osób zdrowych
  • Profilaktyka pierwotna (I FAZY) – mająca na celu zapobieganie chorobie poprzez kontrolowanie czynników ryzyka, w odniesieniu do osób narażonych na czynniki ryzyka,
  • Profilaktyka wtórna (II FAZY) – zapobieganie konsekwencjom choroby poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie (przesiewowe badania skriningowe mające na celu wykrycie osób chorych)
  • Profilaktyka III FAZY , której działania zmierzają w kierunku zahamowania postępu choroby oraz ograniczeniu powikłań.

W zakresie profilaktyki znaczącą rolę odgrywają przesiewowe badania skriningowe. Są to zorganizowane działania polegające na wczesnym wykryciu w populacji chorób lub stanów patologicznych za pomocą stosowanych prostych, bezpiecznych i wiarygodnych testów diagnostycznych. Badania skriningowe prowadzone są w odniesieniu do chorób stanowiących znaczny problem zdrowotny danej populacji, charakteryzujących się częstym występowaniem stadiów przedklinicznych, dość długim okresem między pierwszymi oznakami choroby a jej pełnym obrazem i możliwością wyleczenia.

Prowadzenie szeroko zakrojonych działań profilaktycznych przynosi w krótszej lub dłuższej perspektywie czasowej wymierne korzyści dla społeczeństwa w postaci:

  • poprawy świadomości zdrowotnej populacji,
  • poprawy stanu zdrowia ludności,
  • zmniejszenie ilości osób z powikłaniami chorób i trwałym inwalidztwem,
  • zmniejszeniem liczby zachorowań i zgonów,
  • zwiększenie wykrywalności chorób we wczesnym stadium rozwoju,
  • zwiększenia odsetka wyleczeń
  • zmniejszenia absencji chorobowej,
  • obniżenia kosztów leczenia
  • mniejszych start finansowych (zasiłki chorobowe, straty produkcyjne)

Na każdym etapie działań profilaktycznych znaczącą rolę odgrywa EDUKACJA ZDROWOTNA – proces, w trakcie którego ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i innych osób. Koncentruje się ona na świadomości związków między zdrowiem człowieka a jego stylem życia oraz środowiskiem fizycznym i społecznym, na kształtowaniu przekonań i umiejętności, które powinny prowadzić do zachowań prozdrowotnych.

Aby zapobiegać wielu chorobom wykorzystujmy możliwości wczesnej diagnostyki. Dzięki systematycznym badaniom profilaktycznym można wykryć chorobę jeszcze przed pojawieniem się objawów klinicznych. Powinniśmy zdawać sobie sprawę, że w 80 % nasze zdrowie zależy od nas samych, więc uczmy się i korzystajmy z różnych form programów profilaktycznych. Większość Polaków nie zdaje sobie sprawy jak ważne są te badania, jak często należy je wykonywać i w jaki sposób należy się do nich przygotować. Im większa będzie nasza świadomość i wiedza na ten temat, to my i nasze rodziny a w końcu i całe społeczeństwo będziemy żyć zdrowo i szczęśliwie. Napawające optymizmem jest to, że obserwujemy, że jako Polacy coraz częściej zaczynamy dbać o swoje zdrowie.